19 KASIM DÜNYA KOAH GÜNÜ
|
19 KASIM DÜNYA KOAH GÜNÜ BASIN BÜLTENİ
KOAH Nedir? KOAH, 'Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı'nın baş harflerinden oluşan süreğen bronşit ve akciğerdeki hava keseciklerinin harabiyeti sonucu hava akımında kısıtlanma ile seyreden bir hastalıktır. Kronik; Uzun süredir devam eden, Obstrüktif ise; hava yollarındaki daralma anlamına gelmektedir. KOAH'IN GÖRÜLME SIKLIĞI NEDİR? Dünyada ve Türkiye'de her 10 kişiden ikisi KOAH'lıdır. Ancak KOAH'lıların ancak 10'da 1'i hastalığının farkındadır. KOAH 'IN RİSK FAKTÖRLERİ Hastalığın en önemli risk faktörü 'SİGARA KULLANIMI'dır. Diğer faktörler; mesleki olarak toz, duman ve gazların solunması, akciğeri koruyucu bir faktörün (alfa-1 antitripsin) doğuştan eksikliği, hava kirliliği, hava yollarının aşırı duyarlılığı ve sosyal etkenlerdir. KOAH NASILOLUŞUR? KOAH, büyük oranda SİGARA DUMANI, çevresel ya da mesleksel olarak solunan toz, duman, gazlar ve diğer zararlı parçacıklara bağlı olarak gelişen soluk yollarının mikrobik olmayan bir iltihabı sonucu oluşur. Bu iltihaplanma sonucu hava yolları daralır. Normalde balon gibi rahatlıkla genişleyip daralabilen hava kesecikleri, bu özelliklerini yitirir, yıpranır ve normal boyutlarına geri gelemez hale gelir. Bu durum kirli havanın dışarı atılmasını ve temiz havanın içeri alınmasını güçleştirir ve akciğerde kalıcı hasar gelişir. Büyük ve küçük hava yollarında daralmaya bağlı olarak kronik bronşit, hava keseciklerinin yapısının bozulması sonucunda da amfizem meydana gelir. KOAH'LI BİR HASTADAKİ BELİRTİLER NELERDİR? - Öksürük - Balgam çıkarma - Nefes darlığı Öksürük ve balgam çıkarma ilk ortaya çıkan yakınmalardır. Genellikle bu bulgular hastalar tarafından önemsenmez. Çoğu zaman sigara öksürüğü olarak değerlendirildiği için de hastalığın erken tanısı gecikebilir. Nefes darlığı, özellikle hareket sırasında ortaya çıkar ve yıllar içinde yavaş yavaş artış gösterir. Başlangıçta merdiven çıkarken ya da yokuş tırmanırken hissedilir. Yıllar içinde artar, giyinirken, konuşurken ve hatta istirahat halinde bile hissedilir hale gelir. Nefesi verirken ortaya çıkan zorluk nedeniyle akciğerlerde kalan hava miktarı artar, göğüs kafesi genişler ve tıpkı bir fıçı şeklini alır ki buna 'fıçı göğüs' adı verilir. Yakınmalar yalnızca nefes darlığı ile sınırlı kalmaz. Yorgunluk, halsizlik ve depresyon diğer yakınmalara eşlik eder. İleri dönemlerde kanın yeterince oksijenlenememesi sonucu parmak uçları, dil, dudaklar ve kulak memeleri mavi-mor renk alır. Ağır hastalarda kandaki karbondioksitin atılamamasına bağlı olarak uykuya eğilim artar. ACABA KOAH'LI MISINIZ? - Sigara içiyor musunuz? - Öksürüyor musunuz? - Balgam çıkarıyor musunuz? - Yaşıtlarınızla aynı hızı tutturmakta zorlanıyor musunuz? - Nefesiniz daralıyor mu? Bu sorulara cevabınız 'EVET' ise 'KOAH'lı olabilirsiniz? DOKTORA NE ZAMAN BAŞVURMALI? * Uzun süredir sigara kullanan veya maden, metalürji, çimento sektörü gibi KOAH'a neden olabilecek bir meslekte çalışan kişilerin; art arda iki yıl ve üç ay süren başka bir nedene bağlı olmayan öksürük, balgam çıkarma yakınmaları varsa, HEMEN DOKTORA BAŞVURMALIDIR! * Her geçen gün giderek artan nefes darlığı yakınması varsa, HEMEN DOKTORA BAŞVURMALIDIR! KOAH TANISI NASIL KONUR? Fizik Bakı: Hastanın muayenesinde vücut yapısı değerlendirilir ve göğüs kafesi genişliğinin artması gözlenebilir. Hışıltılı bir solunum ya da dinleme aleti ile akciğerlerde hava yollarının tıkanıklığını düşündüren sesler işitilir. Kronik bronşitin ağırlıklı olduğu hastalarda, ileri dönemler de, bacaklarda ve ayak üzerinde şişlikler olabilir. Solunum Fonksiyon Testleri: Hastalığın tanısının konmasında, şiddetinin belirlenmesinde, KOAH'LA YAŞAM seyrinin değerlendirilmesinde ve diğer akciğer hastalıklarından, özellikle astımdan ayırt edilmesinde yardımcı olan nefes ölçüm testleridir. Akciğer kapasitesi ve hava yollarının darlık derecesi özel bir laboratuvar odasında saptanır. Bunun için hasta bilgisayarlı bir cihaza teknisyenin istekleri doğrultusunda üfler. Kan Oksijen Değerinin Ölçülmesi: Atardamar kanında oksijen miktarı ölçülür. Bilgisayarlı Film (Tomografi): Bazı durumlarda akciğerin bilgisayarlı filminin çekilmesi gerekebilir. Yaşam Kalitesi Anketleri: Hastalığın kişinin yaşamını ne kadar etkilediğine dair bilgi almak amacıyla, doktor tarafından bir takım anket sorularının cevaplanması istenir. Atak Dönemlerinde Balgam Muayenesi: Balgamın renginin sarı veya yeşil renge dönüştüğü alevlenme dönemlerinde, sorumlu mikrobun belirlenmesi amacıyla balgam incelemesi yapılabilir. KOAH NASIL TEDAVİ EDİLİR? • Sigaranın bırakılması, • Sigara bırakma konusunda tıbbi destek alınması • Nefes açıcı ilaçların düzenli ve kontrollü kullanılması • Çevresel ve mesleki hava kirliliğinin kontrolü, • Grip ve zatürree aşılarının yapılması • Atak tedavisi KOAH'TAN KORUNMA NASIL OLUR? KOAH' tan korunmanın en etkili yolu tütün ve tütün mamullerinin tüketilmemesi ve bu ortamlarda bulunulmamasıdır. Sigara içen kişiler sigarayı bırakma konusunda yardıma ihtiyaç duyduklarında, sigarayı bırakma polikliniklerine başvurabilirler. Bu konuda üniversitelerin göğüs hastalıkları anabilim dalları ve göğüs hastalıkları hastanelerinden bilgi alabilirler. KOAH ÖNLENEBİLİR VE TEDAVİ EDİLEBİLİR BİR HASTALIKTIR... MURATLI TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ |
